Srebrenitsa Anneleri

11 Temmuz 1995 S─▒rbistan Ordusu Ratko Mladic komutusundaki Ordu, Birle┼čmi┼č Milletler, Hollanda Askerli─či Birli─činin korumas─▒ alt─▒ndaki Poto├žariÔÇÖye girdi. BM askerlerini esir alarak b├╝t├╝n SrebrenitsaÔÇÖy─▒ ele ge├žirdi. Ayn─▒ G├╝n├╝n ak┼čam─▒nda BM Poto├žari kamp─▒ndaki kad─▒nlar ve k├╝├ž├╝k ├žocuklar otob├╝slere ve kamyonlara bindirilerek SrebrenitsaÔÇÖdan s├╝r├╝ld├╝ler. S─▒rp Askerleri, d├╝nyan─▒n g├Âz├╝ ├Ân├╝nde M├╝sl├╝man erkekleri esir edip 10 g├╝n boyunca g├╝nde yakla┼č─▒k 1500-2000 m├╝sl├╝man erke─či gen├ž-ya┼čl─▒-hasta demeden t├╝rl├╝, i┼čkenceler, eziyetler ve tecav├╝zlerle katlettiler.

Y─▒llar sonra toplu mezarlar a├ž─▒ld─▒k├ža ve DNA analizleri sonu├žlar─▒ ortaya ├ž─▒k─▒nca nas─▒l bir soyk─▒r─▒m─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ ve 3 nesilden aile fertlerinin planl─▒ bir ┼čekilde yok edildi─či ortaya ├ž─▒kt─▒. BM askerleri kontrol├╝nde ve demokrasi havarisi Avrupa ve AbdÔÇÖnin bilgisine ra─čmen b├Âyle bir soyk─▒r─▒m─▒n 21.y├╝zy─▒lda olmas─▒ akla sadece Hristiyan birli─činin AvrupaÔÇÖda M├╝sl├╝man bir
├žo─čunluk ve AliyaÔÇÖn─▒n s├Âylemindeki M├╝sl├╝man Bosna Devletini kabul etmek istemediklerinin i┼čareti oldu.

2010 y─▒l─▒ndaki ilk cenaze merasiminde 8372 m├╝sl├╝man erke─čin cesedi Poto├žari kamp─▒ kar┼č─▒s─▒ndaki ┼čehitli─če defnedildi. O tarihten sonra s├╝r├╝len anneler ve kad─▒nlar yava┼č yava┼č zorluklarla da olsa ailelerinin mezarlar─▒na yak─▒n olmak i├žin SrebrenitsaÔÇÖya geri d├Ânmeye ba┼člad─▒lar. Bu belgesel Srebrenitsa AnneleriÔÇÖnin y─▒llar sonraki bu geri d├Ân├╝┼č s├╝recini, yak─▒nlar─▒n─▒ bulma gayretlerini ve toplamda M├╝sl├╝man SrebrenitsaÔÇÖn─▒n yeniden in┼čas─▒ umudunu annelerini tecr├╝be ve ac─▒lar─▒n─▒ g├Ârselle┼čtirme ├žal─▒┼čarak ele almaya ├žal─▒┼č─▒yor.

Saliha Osmanovic – 1. B├Âl├╝m

S─▒rplar, ilk olarak 6 May─▒s 1992ÔÇÖde S─▒rbistanÔÇÖn─▒n Drina k─▒y─▒lar─▒ndan ge├žerek Dobrak ve SkelaniÔÇÖye sald─▒r─▒rlar. Katliam, tecav├╝z ve soyk─▒r─▒m─▒n ilk ba┼čland─▒─č─▒ yer olan DobrakÔÇÖta ilk ┼čehitler verilir. Saliha OsmanovicÔÇÖin 2 o─člu ve kocas─▒ bu ilk sald─▒r─▒larda ┼čehit olur. SalihaÔÇÖn─▒n kocas─▒ Ramo Osmanovic ile ilgili S─▒rplar─▒n ├žekti─či videoda Ramo o─člu NerminÔÇÖi silah korkusuyla ormandan d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmaya ikna etmeye ├žal─▒┼č─▒yordu. Belli ki sonras─▒nda baba o─čul birlikte katledildiler.

Lahey mahkemesindeki ┼čahitlerden biri olan Saliha Osmanovic korkusuz bir anne olup S─▒rplar─▒n tehditlerine ra─čmen MladicÔÇÖe dava a├žabilmi┼č bir ka├ž anneden biri. Bu b├Âl├╝mde Saliha OsmanovicÔÇÖin s├╝rg├╝n hayat─▒, ├žocuklar─▒n─▒n mezar─▒n─▒ bulma hikayesi, MladicÔÇÖe a├žt─▒─č─▒ dava ve hali haz─▒rdaki yaln─▒zl─▒kla ge├žen hayat─▒ fazla ajitasyona ka├ž─▒lmadan estetik bir dil ile anlat─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒yor.


Suhra Malic – 2. B├Âl├╝m

11 Temmuz 1992ÔÇÖde S─▒rp Askeri g├╝├žlerinin Hollanda birli─či korumas─▒ndaki Birle┼čmi┼č Milletler Poto├žari kamp─▒n─▒ kolayl─▒kla ele ge├žirmesinden sonra Srebrenitsa katliam─▒ son y├╝z y─▒l─▒n en b├╝y├╝k soyk─▒r─▒m─▒ olarak tarihe ge├žti.

8372 ├žocuk ve yeti┼čkin erke─čin bir hafta i├žinde katledildi─či katliamda kad─▒nlar ve ya┼čl─▒lar kamyonlarla TuzlaÔÇÖya g├Ânderilmi┼čti. ─░┼čte ├žocuklar─▒n─▒ kaybeden ┼×uhra Mali├ž g├Â├ž edip de SrebrenitsaÔÇÖya tekrar d├Ânen m├╝ltecilerin ilki. ┼×uhra tan─▒k oldu─ču ac─▒lar─▒ ve unutulmaz vah┼četin ya┼čayan tan─▒─č─▒ olarak o g├╝nleri ve bug├╝n hala bitmeyen Fa┼čist S─▒rp hainli─činin ve kininin yans─▒malar─▒n─▒ anlat─▒yor. Zorlukla katland─▒─č─▒ hayat m├╝cadelesinde en b├╝y├╝k deste─či y├╝re─či ac─▒ dolu di─čer Srebrenitsa Anneleri… Onlarla beraber o─čullar─▒n─▒n cenazelerini aramaya, mahkemelerde m├╝cadele etmeye devam eden ┼×uhra Mali┼čÔÇÖin an─▒lar─▒ vas─▒tas─▒yla kay─▒p zamanlara do─čru ac─▒ bir vicdan muhasebesine giriyoruz…


Hanifa – 3. B├Âl├╝m

Hanifa Teyze 1992ÔÇÖde ba┼člayan sava┼č s├╝recinde hi├ž bir zaman evini terketmemi┼č hem S─▒rp kom┼čular─▒ndan hem de i┼čgali ger├žekle┼čtiren S─▒rplardan b├╝y├╝k eziyet ve zul├╝m g├Ârm├╝┼č bir Srebrentisa Annesi. 1995ÔÇÖteki katliam daha ba┼člamadan ├Ânce kendi evi ve ├ževredeki Bo┼čnak evleri bombalanm─▒┼č. Bu sald─▒ralar sonucu kendisi ├Âl├╝mden zor kurtulmu┼č ancak en b├╝y├╝k k─▒z─▒ SuphiyaÔÇÖy─▒ bombalamalar sonucu kafas─▒z ┼čekilde g├Âmmek zorunda kalm─▒┼č.

1995ÔÇÖe gelindi─činde ise o da Herkes gibi Holllandal─▒ BM g├╝├žlerinin kontrol├╝nde olan Poto├žari kamp─▒na s─▒─č─▒nm─▒┼č. Herkes gibi onu da ├žocuklar─▒ndan ve kocas─▒ndan ay─▒r─▒p kamyonlara bindirerek TuzlaÔÇÖya g├Ândermi┼čler. O da di─čer anneler gibi ne kocas─▒ndan ne de ├žocuklar─▒ndan bir daha haber alamam─▒┼č. Toplu mezarlarda yak─▒nlar─▒n─▒ arama s├╝recinde nihayet 2.000 y─▒l─▒nda ailesinin kemiklerine kavu┼čan Hanifa Teyze ┼čimdi fatiha okuyacak mezarlar─▒n─▒n olmas─▒ndan dolay─▒ buruk da olsa bir huzura sahip.

Ya┼čad─▒klar─▒n─▒n kimsenin ba┼č─▒na gelmemesi i├žin dua eden Hanifa ├žocuklar─▒n─▒ dinlemeyip de zaman─▒nda AvrupaÔÇÖya g├Â├ž etmedi─či i├žin de s├╝rekli pi┼čmanl─▒k duyuyor. Srebrenitsa Annelerinin gelecek y├╝zy─▒la bar─▒┼č ve umut ad─▒na ─▒┼č─▒k tutan hikayelerinin 3.b├Âl├╝m├╝nde HanifaÔÇÖn─▒n halihaz─▒rdaki zor ┼čartlara katlanma ve ya┼čama m├╝cadelesini TRT Belgesel Ekranlar─▒na ta┼č─▒yoruz.


Nura Teyze – 4. B├Âl├╝m

Nura Teyze, 1992ÔÇÖde ba┼člayan sava┼čta evi ┼čehir merkezinden 10 km uzakl─▒ktaki Bayromovic k├Ây├╝nde oldu─ču i├žin, evini terk etmek zorunda kalmadan 1995ÔÇÖe kadar bir ┼čekilde ailesi ile birlikte ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝rmeyi ba┼čarm─▒┼čt─▒r. 1995ÔÇÖte Srebrenitsa S─▒rplar taraf─▒ndan tamam─▒yla ele ge├žirilince herkes gibi ailesi ile orman yolundan TuzlaÔÇÖya kadar y├╝r├╝meyi denemi┼čtir. Yolda kocas─▒ su almaya gider ve ondan bir daha haber al─▒namaz. ├çocuklardan ikisi yaralan─▒nca da fazla ilerleyemeden S─▒rp askerlerince yakalan─▒p Pota├žariÔÇÖdeki ├Âl├╝m kamp─▒na getirilirler. Nura Teyze ├žocuklar─▒ ile BM kontrol├╝ndeki Poto├žariÔÇÖde kamyonlara bindirilir. Yolda ba┼čka bir grup S─▒rp askeri kamyondaki ├žocuklar─▒ indirir. Nura Teyze onlar─▒n hastaneye g├Ât├╝r├╝lece─čini san─▒r ama maalesef bir daha ├žocuklar─▒ndan haber alamaz.

Sava┼čtan 5 y─▒l sonra evine d├Ânmeyi ba┼čaran Nura Teyze k├Ây├╝n├╝ ve evini yak─▒lm─▒┼č bulur. ├çocuklar─▒n─▒n ve ailesinin hat─▒ralar─▒n─▒ diriltmek i├žin evi tamir eder ve ya┼čama tutunur. 15 y─▒l sonra e┼činin ve iki ├žocu─ču Mirsad ve FuadÔÇÖ─▒n cesetlerini toplu mezarlarda bulan Nura Teyze hala kay─▒p olan 3. ├žocu─ču AliyaÔÇÖn─▒n izini s├╝rmekte ve hatta onun bir yerlerde ya┼čad─▒─č─▒na inanmaktad─▒r. Evinden bir g├╝n bile uzakta kalamayan Nura Teyze 20 y─▒l sonra bile her sabah AliyaÔÇÖy─▒ en son g├Ârd├╝─č├╝ yere bakmakta, zaman zaman da pencereden uzun bir s├╝re AliyaÔÇÖn─▒n yolunu g├Âzlemektedir.


Hatica Mehmedovic – 5. B├Âl├╝m

Srebrentisa anneleri derne─či ba┼čkan─▒ Hatica Mehmedovic, 1995 TemmuzÔÇÖuna kadar sava┼č s├╝recinde evinde ├žocuklar─▒ ile ya┼čad─▒. 11 Temmuz g├╝n├╝ S─▒rp kuvvetleri, BM kontrol├╝ndeki Poto├žari kamp─▒n─▒, g├╝venli b├Âlge ilan edilmesine ra─čmen ele ge├žirdi. Hollanda birli─či genarali ile anla┼čan Mladi├ž herkesin Bo┼čnak b├Âlgeye transfer edilece─čini s├Âyledi. Ancak kad─▒nlar─▒ ve ├žocuklar─▒ g├Ânderdikten sonra 10-12 ya┼č─▒n ├╝zerindeki b├╝t├╝n erkekleri esir edip farkl─▒ yerlerde katledip toplu mezarlara g├Âmd├╝ler. Hatica Teyze de o g├╝n adlar─▒ Almir ve Azmir olan ├žocuklar─▒ndan ve e┼či AbdullahÔÇÖtan ayr─▒ld─▒. Bir daha da onlardan haber alamad─▒.

Sava┼č bitti─činde SrebrentisaÔÇÖya geri d├Ânen Hatica Teyze ├Âncelikle evinin kendisine ait oldu─čunu ispatlamak i├žin m├╝cadele verdi sonra da kay─▒plar─▒n─▒ bulmak i├žin anneleri de etraf─▒na toplayarak bir dernek kurdu. 2007ÔÇÖde AzmirÔÇÖin 2010ÔÇÖda AlmirÔÇÖin cesedine kavu┼čtu. Azmir ve kocas─▒ AbdullahÔÇÖ─▒n cesedinden sadece bacak kemiklerine ula┼č─▒labildi. G├Ânl├╝ el vermese de ├Âylece g├Âmmek zorunda kald─▒. Hatica Anne soyk─▒r─▒m─▒n d├╝nyada bilinmesi ve bir daha ger├žekle┼čmemesi i├žin b├╝t├╝n Srebrenitsal─▒ anneler ad─▒na b├╝y├╝k bir kavga ve m├╝cadele vermekte. Onun en ├žok arzu etti─či ┼čey; yeni neslin ├žocuklar─▒n─▒n bilin├žli ve g├╝zel bir gelecekte SrebrenitsaÔÇÖy─▒ vatan bilip ya┼čamalar─▒. Bu niyetle g├Â├ž edenleri SrebrenitsaÔÇÖya geri ├ža─č─▒r─▒yor. ─░┼č adamlar─▒na ve politikac─▒lara da ba─č─▒┼č vermek yerine SrebrenitsaÔÇÖn─▒n hak etti─či ekonomik yat─▒r─▒mlar─▒n yap─▒lmas─▒n─▒ ├Â─č├╝tl├╝yor.

‘Allah beni yaratmadan ├Ânce bana ey Hatice sen d├╝nyaya geleceksin, 2 g├╝zel ├žocu─čun olacak. Srebrentisa’da kocanla birlikte katledilecekler. Cesetlerini 15 y─▒l sonra ancak bulacaks─▒n. Sonra da hayat─▒m─▒ ├Âzetleseydi muhtemelen d├╝nyaya gelmek istemezdim. Ama ┼čimdi b├╝t├╝n bunlara ra─čmen nas─▒l ya┼č─▒yorum ben de ┼ča┼č─▒r─▒yorum. ─░├žimdeki ac─▒ o kadar b├╝y├╝k ki ├ž─▒kar─▒p atabilsem b├╝t├╝n d├╝nyan─▒n ac─▒lar─▒n─▒ yok eder. Allah bunu hi├ž bir anneye ya┼čatmas─▒n. Hatta ba┼č─▒m─▒za bunlar─▒ getirenlerin annelerine dahi.’ Hatice Mehmedovic

Close Bitnami banner
Bitnami